Kripto dünyasında ek gelir elde etmek mümkün. Staking ile varlıklar kazanç üretir. Peki, staking nedir, nasıl yapılır ve hangi avantajları sunar? Bu rehberde basit adımlarla nasıl stake yapacağınızı ve hangi stratejilerle ödüllerinizi maksimize edeceğinizi keşfedebilirsiniz.
Staking, kripto parayı tutarken büyütmenin etkili ve popüler bir yoludur. Özellikle pasif gelir elde etmek isteyenler için ideal bir yöntemdir. Staking tanımı kripto para sahiplerinin varlıklarını bir blockchain ağının içinde belirli bir süreliğine kilitleyerek ödül kazanması şeklinde yapılabilir. Blockchain ağının sorunsuz bir şekilde çalışmasına yardımcı olmaları karşılığında yatırımcılar fazladan coin ya da token kazanır.
Kripto para stake etme (kilitleme), kullanıcıların blockchain içindeki işlemleri doğrulamasını ve ağın güvenliğine katkıda bulunmasını sağlar. Bu süreçte zincire katılımı desteklemek için bilgisayar tabanlı kurallarla yönetilen teşvikler ve cezalar kullanılır. Protokol kuralları dahilinde hareket eden stakerlar katkıları için ödüller alırken dürüst olmayan yatırımcılar slashing adı verilen işlemle stake edilmiş kripto paralarını kaybetmek gibi cezalarla karşı karşıya kalır.
Staking mantığıyla kripto madenciliğin çalışma prensipleri arasında bazı farklar bulunur:
Blockchain ağlarında işlemlerin geçerliliğini tüm katılımcıların onaylamasını sağlayan yapılara konsensüs mekanizmaları denir. PoS ve DPoS bu mekanizmaların enerji verimliliğini artırmayı hedefleyen ve kullanıcıların kripto para varlıkları aracılığıyla ağ yönetimine katılmasını sağlayan versiyonlarıdır.
PoS katılımcıların ellerinde tuttukları kripto varlıkları belirli bir süre boyunca ağa stake etmeleri yani kilitlemeleri esasına dayanır. Bu varlıklar katılımcılara blok doğrulayıcı (validatör) olma ve işlemleri onaylama hakkı kazandırır. Genellikle stake edilen varlık miktarı arttıkça doğrulayıcı seçilme ihtimali de artar.
DPoS, PoS mekanizmasının daha hızlı ve temsili bir yönetim modeliyle uyarlanmış halidir. Burada yatırımcılar doğrudan blok doğrulayıcı olmak yerine oy kullanarak delegeleri seçer. Delegeler ağda işlemleri doğrulamak ve yeni blokları üretmekle görevlidir.
Staking sürecinde birkaç basit adım bulunur:
Cüzdanda Kripto Para Tutmanın Rolü
Staking yaparken kripto paralar özel bir cüzdanda tutulur. Coinlerin stake edilebilmesi için ağın desteklediği biçimde saklanması gerekir. Kullanıcının cüzdanı çevrim içi ya da donanım cüzdanı olabilir.
Ağa Katkı ve Blok Doğrulama Süreci
Stake edilen coin miktarı doğrulayıcının seçilme olasılığını belirler. Seçilen doğrulayıcı yeni bir blok oluşturur veya mevcut işlemleri doğrular.
Stake Edilen Coinlerin Kilitlenme Süresi
Stake edilen varlıklar belirli bir süre boyunca kilitli kalır. Bu süre boyunca coinler transfer edilemez veya satılamaz. Kilitlenme süresi ağın yapısına göre değişir. Kullanıcıların ödüller kazandığı süre zarfında coinlerini geri almak için unstake işlemi başlatmaları ve beklemeleri gerekir.
Staking kullanıcıların varlıklarını yalnızca cüzdanlarında kilitleyerek pasif gelir elde etmelerini sağlar.
Staking yapmanın farklı avantajlarından da bahsedebilmek mümkündür.
Pasif Gelir Elde Etme İmkanı
Staking kullanıcıların ellerindeki kripto varlıkları sadece cüzdanlarında tutarak gelir elde etmelerini sağlar. Ağa sağlanan katkı karşılığında düzenli olarak ödüller kazanılır. Özellikle aktif alım-satım yapmadan kazanç elde etmek isteyen yatırımcılar için cazip bir seçenektir.
Ağ Güvenliğine Katkı Sağlama
Daha önce de altını çizdiğimiz gibi staking, işlemlerin doğrulanması ve yeni blokların oluşturulması için kritiktir. Staking sayesinde kullanıcılar ağın daha hızlı ve bağımsız bir şekilde çalışmasına katkıda bulunur.
Uzun Vadeli Yatırım Stratejisi Olarak Kullanımı
Staking, yatırımcıları kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından uzak tutarak sahip oldukları coinleri uzun süre elde tutmalarını teşvik eder. Bu yaklaşım uzun vadeli değer artışı hedefleyen kullanıcılar için uygundur. Aynı zamanda staking süresince elde edilen ödüller de yatırımın getirisini artırabilir.
Farklı platformlar yatırımcılara esnek staking seçenekleri sunar.
Ethereum (ETH) ve ETH 2.0 Staking
Ethereum 2022'de "The Merge" güncellemesiyle Proof of Work (PoW) konsensüsünden Proof of Stake (PoS) sistemine geçti. Bu geçişle birlikte kullanıcılar ETH'lerini stake ederek ödüller kazanabilir. Doğrulayıcı olmak için 32 ETH stake etmek gerekirken daha küçük miktarlarda ETH'ye sahip kullanıcılar staking havuzları veya merkezi borsalar aracılığıyla da işlem yapabilir.
Cardano (ADA), Polkadot (DOT), Solana (SOL)
Cardano (ADA), Polkadot (DOT) ve Solana (SOL) farklı Proof of Stake tabanlı blockchain platformlarıdır. Bu platformların staking getirisi ve süreci şöyle işler:
•Cardano (ADA) Staking: ADA sahipleri tokenlarını stake havuzlarına delegasyon yoluyla stake edebilir. Bu süreçte tokenlar cüzdanda kilitlenmez ve kullanıcılar istedikleri zaman stakingden çıkabilir.
•Polkadot (DOT) Staking: Polkadot Nominated Proof-of-Stake (NPoS) adlı bir konsensüs mekanizması kullanır. Staking doğrudan ağ üzerinden veya borsalar aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
•Solana (SOL) Staking: Solana yüksek hızlı ve düşük maliyetli işlemleri destekleyen bir PoS blok zinciridir. SOL sahipleri tokenlarını doğrulayıcılara delegasyon yoluyla stake edebilir. Staking işlemleri Solana destekli cüzdanlar veya borsalar aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Stablecoinler (örneğin USDT, USDC, DAI) sabit değere sahip olmaları nedeniyle voladilite riskini azaltmak isteyen yatırımcılar için cazip staking seçenekleri sunar. Bu stablecoinler merkeziyetsiz finans (DeFi) platformları veya borsalar aracılığıyla stake edilebilir.
Staking işlemi farklı platformlar ve yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Merkezi Borsalarda Staking
Merkezi borsalar kullanıcı dostu arayüzleriyle staking işlemini kolaylaştırır. Merkezi borsalarda staking yapmak için aşağıdaki adımlar izlenebilir:
•Borsada hesap açılır.
•Stake edilecek kripto para satın alınır ya da transfer edilir.
•Borsanın "Staking" bölümüne gidilir.
•Stake edilecek tutar ve süre belirlenir.
Cüzdan Üzerinden Staking
Kullanıcılar mobil cüzdan uygulamaları ya da donanım cüzdanları üzerinden staking yaparak varlıklarında tam kontrol sağlayabilir. Kullanıcılar kripto paraları seçerek staking işlemlerini gerçekleştirebilir.
Staking Havuzları (Staking Pools) ve Delegasyon Süreci
Staking havuzları bireysel kullanıcıların kaynaklarını birleştirerek blok zinciri ağlarında doğrulayıcı olarak hareket etmelerini sağlar. Herkesin katılabildiği açık staking havuzları borsalar veya bağımsız operatörler tarafından yönetilir. Delegasyon sürecindeyse kullanıcılar tokenlarını doğrudan stake etmek yerine doğrulayıcılara yetki devri yaparak staking ödüllerinden pay alır.
Staking getirilerinin hesaplanması stake edilen kripto paranın miktarı, staking süresi, ağın konsensüs mekanizması ve seçilen platform gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişir.
Yıllık Yüzde Getiri (APY) Nedir?
APY staking işlemiyle bir yıl boyunca kazanılacak ödüllerin toplam miktarını bileşik faiz hesaplamalarını göz önünde bulundurarak yansıtır. Bu oran sayesinde yatırımcı, yıl boyunca elde edeceği toplam geliri görebilir.
Coinin Staking Mekanizmasına Göre Kazanç Oranları
Staking getirileri kullanılan konsensüs mekanizmasına, ağın dinamiklerine ve seçilen platforma bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin; Etherium stake eden doğrulayıcıların Mayıs 2024'te kazancı hisseleri üzerinden yaklaşık %3,2'ydi. Bunun yanı sıra staking gelirlerinin dalgalanabileceğini de unutmamak gerekir. Genel bir kural olarak stake edilen coinlerle kişi başına düşen ödül miktarı arasında ters orantı vardır.
Otomatik Yeniden Yatırım (Compound Staking)
Otomatik Yeniden Yatırım (Compound Staking) staking ödüllerinin manuel müdahale olmadan otomatik olarak yeniden stake edilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu sayede bileşik faiz etkisiyle getiriler zamanla katlanarak artar.
Stake edilen coinler uygun platformlarda ve doğru şekilde stake edildiğinde kaybolmaz. Bununla birlikte staking yapılan platformun iflas etmesi durumunda fonlara erişim mümkün olmayabilir. Ayrıca bazı blockchain ağlarında doğrulayıcıların kötü niyetli davranışları veya teknik hataları sonucunda ağ tarafından yapılan slashing ile coinlerin bir kısmı kaybedilebilir.
Stake edilen coinler belirli bir süre boyunca kilitli kalır ve bu süre zarfında alım-satım yapılamaz. Ancak bazı platformlar likit staking çözümleri sunar. Bu sistemlerde stake edilen varlıkları temsil eden tokenlar alım-satım işlemlerinde kullanılabilir.
İçerikte yer alan bilgiler yayınlanma tarihine göre hazırlanmıştır.
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. İşbu blog sayfası aracılığı ile sunulan tavsiyelere dayanarak alınan/alınacak yatırım kararlarının ve yapılan/yapılacak alım satım vb. işlemlerinden ve bu işlemlerin olası neticelerinden Türkiye İş Bankası A.Ş. herhangi bir surette sorumlu değildir."